Skóra może być licowa, szorstka bądź lakierowana. Przyjmuje różne postaci – od skóry saffiano czy nappa po zamsz lub nubuk. Z takich materiałów wytwarza się eleganckie torebki i różnorodną galanterię. Czy zastanawiałaś się jednak kiedyś, jak wygląda proces przygotowywania tego tworzywa? Garbowanie skór to jeden z etapów obróbki – niegdyś prawdziwa sztuka, dziś precyzyjna operacja niezbędna do tego, byśmy mogli cieszyć się doskonałą jakością produktów.
Etapy wyprawiania skóry
Garbowanie nie jest jedynym ani nawet pierwszym etapem obróbki skóry. Musi zostać poprzedzone właściwym przygotowaniem, na które może składać się solenie lub suszenie, a następnie nawilżenie w celu przywrócenia skórze elastyczności. Włos oraz górna warstwa skóry zostają również zmiękczone, a całość oczyszczona z resztek tłuszczu. Dopiero w tym momencie następuje właściwe garbowanie skóry. Warto pamiętać, że nie jest to ostatni etap. Później materiał musi zostać dokładnie umyty i nasączony substancjami oleistymi. Impregnuje się go także, używając olejków, wosku oraz tłuszczu.
Na czym polega garbowanie?
Sam proces garbowania to taki etap obróbki, którego celem jest uzyskanie określonej struktury oraz barwy skóry. Dzięki specjalistycznym środkom chemicznym materiał zyskuje konkretne walory użytkowe. To ten proces decyduje o ostatecznym wyglądzie naszych torebek, rękawiczek, portfeli czy pasków. Garbowanie skór ma wielowiekową tradycję, choć dziś raczej nie przypomina techniki praktykowanej na przykład w średniowieczu. Współcześnie jest to cały ciąg operacji przeprowadzanych przy użyciu fachowej aparatury.
Jak przebiega proces garbowania?
Po tak zwanej operacji warsztatu mokrego, czyli namaczaniu i wapnowania materiału w celu rozluźnienia jego włókien, zostaje on poddany właściwym procesom przetwórczym. Te polegają na płukaniu skóry w brzeczce – roztworze garbnika. Ten etap trwa najdłużej: czasem kilkanaście godzin, a czasem nawet miesiąc. Wszystko zależy od potrzeb oraz zastosowanych technologii. Warto pamiętać, że im mniej czasu brzeczka ma na dotarcie do tkanek wewnątrz skóry, tym większe prawdopodobieństwo, że wykorzystuje się w niej szkodliwe związki chemiczne, takie jak na przykład chrom na szóstym stopniu utlenienia. Alternatywą jest…
garbowanie roślinne
W tym przypadku trzeba się jednak uzbroić w cierpliwość. Garbowanie z użyciem brzeczki roślinnej może trwać nawet 30 dni, a więc 15 razy dłużej niż proces z wykorzystaniem chromu. Na taki roztwór składają się garbniki roślinne, takie jak kora dębu, brzozy czy wierzby. Garbowanie roślinne to operacja, w której nie stosuje się żadnych środków syntetycznych, a jedynie naturalne. Dzięki temu proces w maksymalnym stopniu przypomina ten, który praktykowano wieki temu.
Co dalej?
Po garbowaniu skóra jest dokładnie płukana i wykańczana z dbałością o najdrobniejsze detale. Natłuszcza się ją, barwi, lakieruje czy nabłyszcza. Procesy te mogą przebiegać jednocześnie, ale nie muszą. Tak przygotowany materiał trafia do sklepów oraz fabryk. Powstają z niego wysokiej jakości produkty, między innymi galanteria, obuwie czy torebki.
A jak to wyglądało wcześniej?
W starożytności czy średniowieczu przed garbowaniem skóra również musiała zostać odpowiednio przygotowana. Usuwano z niej włosy i rozluźniano tkankę. W tym celu oddziaływano na nią substancjami o odczynie zasadowym (m.in. popiołem lub wapnem gaszonym). Następnie skóry poddawano kwasowym kąpielom z otrąb czy też wytrawiano nawozem. W efekcie materiał stawał się bardziej miękki i elastyczny. Do innych powszechnych praktyk należało na przykład dopuszczenie do początku procesów gnilnych ułatwiających eliminację włosia. Co ciekawe, taką technikę praktykuje się w niektórych przypadkach aż do dziś.
Więc po co to garbowanie?
Podsumowując, można stwierdzić, że główny cel garbowania skóry polega na:
- oczyszczeniu jej ze zbędnych elementów, jak np. tłuszcz oraz włosie,
- zatrzymaniu procesów gnilnych,
- nadaniu jej odpowiednich właściwości poprzez prace wykończeniowe i farbowanie.
Na koniec warto również zwrócić uwagę na różnicę, czy skóra jest poddawana garbowaniu chromowemu, glinowemu, syntetycznemu, czy opisanemu wyżej – roślinnemu. Często stosuje się garbowanie kombinowane i brzeczki różnych rodzajów. Zależą one przede wszystkim od docelowego przeznaczenia skóry. Pamiętaj, że wykorzystanie w tym procesie szkodliwych tlenków chromu jest niebezpieczne dla środowiska, a może nawet negatywnie wpłynąć na zdrowie użytkowników skórzanych produktów. Nieporównywalnie lepsza jest metoda roślinna, którą stosuje się m.in. do produkcji skór używanych w artykułach Puccini.