Powiedzenie "cudze chwalcie, swego nie znacie" chyba nigdy nie cieszyło się takim uznaniem jak podczas pandemii Covid-19. Mocno ograniczone możliwości podróży zagranicznych poskutkowały tym, że Polacy zwrócili się w stronę krajowych atrakcji turystycznych. Największą popularność zyskały chyba górskie szlaki, które zaroiły się od amatorów intensywnych spacerów. Z początkiem lutego otwarto jednak również muzea, co z pewnością ucieszyło zwolenników nieco spokojniejszych aktywności. Właśnie z myślą o nich prezentujemy w poniższym tekście wszystkie polskie obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zobacz, co warto zobaczyć w naszym kraju!
1. Stare Miasto w Krakowie
Krakowska starówka trafiła na listę UNESCO w 1978 r. jako jeden z pierwszych 12 obiektów na świecie. Wpis dotyczy Starego Miasta, którego granice wyznaczają stare mury obronne, Wzgórza Wawelskiego oraz Kazimierza wraz ze Stradomiem.
Cały ten teren obfituje w unikatowe zabytki i atrakcje. Punkt centralny stanowi Zamek Królewski na Wawelu, gdzie poza komnatami, zbrojownią czy skarbcem, znajdziesz także krypty, w których spoczywają polscy władcy.
Stare Miasto to przede wszystkim jeden z największych placów w Europie, czyli Rynek Główny wraz z gotyckim kościołem Mariackim i XIII-wiecznymi Sukiennicami. Kazimierz to z kolei wyjątkowo klimatyczna dzielnica żydowska z wciąż działającą synagogą Remu i jednym z najstarszych kirkutów w Europie.
2. Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni
Rzut beretem od Krakowa znajdziesz dwie kopalnie soli. Pierwsza- w Wieliczce - również trafiła na listę UNESCO w 1978 r. Drugą - w Bochni - dodano do wpisu w 2013 r. Oba obiekty odegrały bardzo ważną rolę w historii nie tylko regionu, ale i całego kraju. Dziś stanowią popularne wśród turystów atrakcje.
Kopalnia soli w Wieliczce obejmuje 9 poziomów, kilka tras zwiedzania i największą na świecie podziemną świątynię - Kaplicę św. Kingi. Podczas wizyty w Bochni możesz natomiast odbyć podziemną przeprawę łodzią czy poddać się terapii w komorze Ważyn.
3. Auschwitz-Birkenau
Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady w Auschwitz był największym tego typu obiektem w dziejach ludzkości. Dziś na liście UNESCO (od 1979 r.) reprezentuje więc wszystkie obozy koncentracyjne i obozy zagłady na całym świecie. Funkcjonował od 1940 r., z czasem rozrastając się i zmieniając funkcję. W 1942 r. naziści rozpoczęli tam zorganizowaną eksterminację Żydów. Komór gazowych i krematoriów po raz ostatni użyli pod koniec listopada 1944 r. Obecnie cały kompleks Auschwitz-Birkenau stanowi pomnik ku czci wszystkich ofiar obozu.
4. Puszcza Białowieska
Część Białowieskiego Parku Narodowego trafiła na listę UNESCO w 1979 r., a w 1992 r. wpis uzupełniono o tereny położone na Białorusi. W 2014 r. dodatkowo go rozszerzono. To jedyne w Polsce miejsce dziedzictwa przyrodniczego (pozostałe zaliczają się do dziedzictwa kulturowego).
Puszcza Białowieska stanowi rozległą połać pierwotnego lasu, unikalną dla zachowania różnorodności biologicznej. Występuje w niej:
- ponad 800 gatunków roślin naczyniowych,
- przeszło 3 tysiące gatunków roślin zarodnikowych i grzybów,
- 120 gatunków ptaków
- i 60 gatunków ssaków.
Tylko wśród zwierząt wyróżniono 33 gatunki chronione - wśród nich największą na świecie populację żubrów.
5. Stare Miasto w Warszawie
Na listę światowego dziedzictwa warszawska starówka została wpisana w 1980 r. jako wyjątkowy przykład odbudowy niemal całkowicie zniszczonych zabytków.
Stare Miasto w obrębie dawnych murów obronnych obejmuje m.in. Zamek Królewski, najstarszy świecki pomnik Warszawy - Kolumnę Zygmunta, Katedrę św. Jana, pomnik Syrenki czy charakterystyczny Barbakan. 85 procent budynków starówki zostało zrównanych z ziemią podczas powstania warszawskiego, a jednak po wojnie udało się jej przywrócić średniowieczny charakter z klimatycznymi uliczkami Rynku i historycznymi zabytkami.
6. Stare Miasto w Zamościu
To prawdopodobnie jedyne takie miejsce w Polsce. Renesansowe miasto powstało w 1580 r. z inicjatywy kanclerza Jana Zamoyskiego, który postanowił stworzyć gród wzorowany na włoskim modelu miasta idealnego. Zamość wybudowano więc od podstaw na planie pięcioboku z centralnym Rynkiem Wielkim i dwoma placami targowymi - Wodnym oraz Solnym. Otoczyła je siatka uliczek w kształcie szachownicy.
Dziś na starówce turyści mogą podziwiać m.in. pałac, budynek Akademii Zamojskiej, Rotundę Zamojską czy Starą Bramę Lubelską. Na liście UNESCO obiekt znajduje się od 1992 r.
7. Średniowieczny zespół miejski Torunia
Perła architektury gotyckiej została wpisana na listę UNESCO w 1997 r. Ponad 1100 zabytkowych budynków na terenie miasta zapewniło Toruniowi miejsce na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego.
Wśród najpopularniejszych atrakcji znajdziesz zamek krzyżacki pamiętający czasy początków grodu, pozostałości murów obronnych, zabytkowe kamienice, Krzywą Wieżę, cudowny ratusz, okazały Dwór Artusa, XIII-wieczny kościół Mariacki czy pomnik Mikołaja Kopernika. Jak widzisz, obecność Torunia na liście obiektów UNESCO jest solidnie uzasadniona...
8. Zamek krzyżacki w Malborku
Zamek w Malborku to największa gotycka twierdza w Europie. Jej początki sięgają przełomu XIII i XIV wieku, a związane są z przeniesieniem z Wenecji do Malborka siedziby Wielkich Mistrzów Zakonu Krzyżackiego. Zakonnicy byli w posiadaniu zamku aż do połowy XV wieku, kiedy to twierdza przeszła w ręce polskich królów. Na listę UNESCO obiekt został wpisany w 1997 r.
9. Kalwaria Zebrzydowska
Miejsce to nazywane jest "polską Jerozolimą" i każdego roku przyciąga ok. milion pielgrzymów. W Kalwarii znajduje się kościół oraz klasztor bernardynów, a także sanktuarium maryjno-pasyjne. Kompleks utrzymany jest w stylu manieryzmu niderlandzkiego, a jego początki sięgają 1600 r. Wszystkie budynki przetrwały od tamtych czasów w niezmienionej formie. Na listę UNESCO trafiły w 1999 r.
10. Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy
Kościoły Pokoju na Dolnym Śląsku to największe w Europie drewniane budowle sakralne o konstrukcji szkieletowej. Powstały w wyniku porozumień zawartych po Wojnie Trzydziestoletniej. Katolicki cesarz Ferdynand III Habsburg zgodził się wówczas na budowę trzech protestanckich świątyń. Musiały one jednak spełniać kilka nietypowych warunków, stąd oryginalne projekty obiektów. Na listę UNESCO trafiły w 2001 r.
11. Drewniane kościoły południowej Małopolski
Zabytkowe świątynie położone we wsiach Binarowa, Blizne, Dębno, Haczów, Lipnica Murowana i Sękowa zostały wpisane na listę UNESCO w 2003 r. Większość z nich zalicza się do Szlaku Architektury Drewnianej. Zostały zbudowane unikalną techniką zrębową, charakterystyczną dla Europy Północnej i Wschodniej końca średniowiecza. Pierwszym był kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie, który uznawany jest obecnie za najstarszą gotycką świątynię z drewna na kontynencie.
12. Park Mużakowski
Arcydzieło sztuki ogrodowej to obiekt transgraniczny polsko-niemiecki. Na liście UNESCO znajduje się od 2004 r. Rozległy park krajobrazowy zajmuje niemal 700 ha i ciągnie się wzdłuż Nysy Łużyckiej w województwie lubuskim. Powstał z inicjatywy księcia Hermanna von Pückler-Muskau, który postanowił stworzyć wokół swojej rezydencji "obraz malowany za pomocą roślin". Choć z powodu fantazyjnego projektu arystokrata popadł w długi, to przyczynił się do zapoczątkowania nowej ery w sztuce ogrodowej.
Dziś centralna część kompleksu z budynkami i ogrodami znajduje się po niemieckiej stronie, a malowniczy park po stronie polskiej.
13. Hala Stulecia we Wrocławiu
Jednym z obiektów dziedzictwa UNESCO w Polsce wrocławska Hala Stulecia została w 2006 r. Wzniesiono ją niemal 100 lat wcześniej - jej otwarcie miało miejsce w 1913 r. Skonstruowana z żelbetonu, stanowiła wówczas rewolucję w budownictwie. Była pionierskim rozwiązaniem z punktu widzenia architektonicznego i inżynierskiego. Z cylindryczną widownią przewidzianą na 6 tysięcy osób, masywny obiekt przez lata pełnił rozmaite funkcje.
14. Drewniane cerkwie w polskim i ukraińskim regionie Karpat
Po polskiej stronie stoi 8 z 16 cerkwi, które w 2013 r. zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa. Znalazło się wśród nich 5 świątyń łemkowskich, 2 halickie i 1 bojkowska. Powstawały między XVI a XIX wiekiem, a dziś reprezentują rozmaite cechy charakterystyczne dla lokalnego budownictwa. Można podziwiać je na terenach wsi położonych na Podkarpaciu i w Małopolsce.
15. Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach oraz system gospodarowania wodami podziemnymi
W 2017 r. jednym z obiektów UNESCO w Polsce została kopalnia położona w Tarnowskich Górach. Na liście światowego dziedzictwa znalazła się wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi. Dzięki niemu zbędną wodę z kopalni wykorzystywano do użytku przemysłowego czy zaopatrywania miasta w wodę pitną. Obiekt miał znaczący udział w światowej produkcji ołowiu oraz cynku.
16. Krzemionkowski region pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego
Ostatnim polskim obiektem, jaki do tej pory objęła lista światowego dziedzictwa UNESCO, jest kompleks kopalń i osad neolitycznych w Krzemionkach Opatowskich. Został odkryty przez geologa prof. Jana Samsonowicza w 1922 r. Do dziś można podziwiać tam świetnie zachowaną podziemną architekturę - m.in. chodniki, którymi poruszali się górnicy. Krzemionki pod Ostrowcem Świętokrzyskim wpisano na listę w 2019 r.
Odwiedź wszystkie polskie obiekty na liście światowego dziedzictwa!
Jak widzisz, w Polsce znajduje się mnóstwo obiektów, które są niepowtarzalne w skali całego świata. Warto w miarę możliwości odwiedzić je wszystkie. Rozpoczynający się rok może okazać się idealnym czasem na takie przedsięwzięcie!
Czytaj również: Must-see w Europie. Top 5 tanich kierunków